Yoga Nedir?

Yoga kelimesi, bağlamak ve birleştirmek anlamına gelen, aynı zamanda birlik ve bütünlük ifadesi taşıyan Sanskritçe yuj kökünden türemiştir. Kökeni MÖ 6500’lü yıllara dayanan kadim bir felsefi disiplindir. Mahasev Desai’nin Bhagavad Gita için yazdığı ön sözde yer verdiği üzere, Gandhi’ye göre birlik; ‘beden, zihin ve ruh gücünün Tanrı ile bütünleşmesidir; zeka, zihin, duygu ve iradenin disipline edilmesi ile gerçekleşir ve bu disiplin Yoga uygulaması gerektirir; yaşamın tüm veçhelerine tarafsızca bakabilen ruh dengesine erişmektir.’

Yoga, Hint felsefesine ait altı Ortodoks (akılcı, geleneksel) sistemden biridir ve uygulayıcılarına yogi veya yogini denmektedir. Hint öğretisine göre, Yüce Evrensel Öz ( Tanrı) her şeye nüfus etmiştir ve insan ruhu da onun bir parçasıdır. Yoga sistemi de adını buradan almıştır; insan özünün, evrensel öz ile bütünleşerek özgürleşmesini öğretir.

Yoga felsefesinin önemli kaynaklarından biri olan Bhagavad Gita’nın altıncı bölümünde Sri Krishna yogayı, Arjuna’ya acı ve kederden kurtuluş olarak açıklar:
‘Zihnini, zekasını ve egosunu kontrol altına alan kişi, durulmayan arzulardan özgürleşir, böylece içindeki öz rahatlığa kavuşur, kişi Tanrı ile bütünleşir. Yoga pratiği ile vesveseli zihnini, zekasını ve egosunu dinginleştiren yogi, içindeki özünün zerafeti ile bütünlüğe erişir. Böylelikle, insan aklının kavrayamayacağı, algıların ötesindeki ebedi mutluluğu bilir. Bu gerçeklikte yaşar ve buradan uzaklaşmaz. Tüm diğerlerinin ötesindeki gerçek hazineyi bulmuştur. Daha önemlisi yoktur. Bunu başaran kişi, en büyük kederden bile etkilenmez. Yoga’nın gerçek anlamı budur – acı ve keder ile olan bağdan kurtuluş.’

Hint felsefesine ait en temel kutsal kaynaklar Upanishad’lardan biri olan Katha Upanishad’da yoga şu şekilde tanımlanmaktadır: ‘Algılar dinginleştiğinde, zihin dinlenir. Zeka, tereddüt ve endişeden arınarak en üst seviyesine, bilgeliğe ulaşır. Algıların ve zihnin bu şekilde dingin ve gelişmiş olması Yoga olarak tanımlanır. Uygulayıcıyı, illüzyondan özgür kılar.’

Yoga felsefesini sistemli bir şekilde inceleyen Patanjali, 185 adet özdeyiş içeren Yoga Sutras (Yoga Özdeyişleri) kitabının ilk bölümünün ikinci deyişinde, Yogayı ‘chitta vrtti nirodhah’ diyerek tanımlamıştır. Tercümesi ise şöyledir; ‘bilinç (chitta) değişimlerinin (vrtti) kontrol edilmesi (nirodhah)’.
Ayrıca Patanjali özdeyişlerinde Yoga sisteminin sekiz aşamasını şöyle sıralamıştır.

  1. Yama (evrensel prensipler)
  2. Niyama (kişisel arınma prensipleri)
  3. Asana (postürü geliştirme prensipleri)
  4. Pranayama (nefes kontrolü prensipleri)
  5. Pratyahara (bilinç kontrolü prensipleri)
  6. Dhrana (Konsantrasyon)
  7. Dhyana (Meditasyon)
  8. Samadhi (Evrensel Öz ile bir olma)

Bu sistem Ashtanga Yoga ya da Raja Yoga olarak geçmektedir. Bilinç egemenliğine erişen kişi Yoga’nın dört yolundan biri olan Raja Yoga’ya erişmiştir. Raja Yoga diğer üç yoga yolu olan Karma Yoga, Jnana Yoga, Bhakti Yoga’nın kaynağıdır.

Patanjali Yoga Sutras kitabında Raja Yoga bilimi olarak manevi disiplin üzerine yoğunlaşmış iken, Swami Swatmarama Hatha Yoga Pradipika kitabında fiziksel disiplin üzerine yoğunlaşmıştır. Raja Yoga ve Hatha Yoga birbirinden farklı iki ayrı sistem olarak görülebilir ancak onlar; İnsan özünün evrensel öz ile bütünleşme amacında birbirini tamamlayan iki sistemdir.

Bu yazıda kaynak olarak olarak kullanılan Light on Yoga kitabının yazarı BKS İyegar’ın yoga tanımı ise aşağıdaki gibidir;
‘Yoga, vesveseli zihnin sakinleştirilmesi ve enerjinin yapıcı kanallara yönlendirilmesini sağlayan bir uygulamadır. Azgın bir nehrin etrafına barajlar ve kanallar inşa edilmesi sayesinde, kıtlığı önleyen ve endüstriyi canlı tutan büyük bir su rezervi elde edilir. Aynısı zihin için de geçerlidir. Kontrol edildiğinde huzuru baki kılar ve insanın yükselişi için ihtiyacı olan enerjiyi üretir.’

Pin It